niedziela, 15 marca 2015

Porady mistrza [z korespondencji Kurta Vonneguta]




18 maja 1996, Nowy Jork

Drogi Alexie!

Twój wuj Bob mówi, że chcesz zostać pisarzem.
Nigdy nie żałowałem, że pomagałem ludziom lepiej pisać. Co prawda ta umiejętność nie pozwala im zarobić na życie, ale uczyli się wdzięku. (…) Jeśli chcesz tworzyć beletrystykę, musisz być cierpliwy, ponieważ potrzebujesz doświadczeń, a one przychodzą z czasem.

Niestety telewizja zapewnia iluzję doświadczeń, które kiedyś pisarze zdobywali w bólach: w salach sądowych, na statkach, w szpitalach, gdziekolwiek. Proszę, nie polegaj na nich, chyba że chcesz być popularny.
Twierdzę, że należy dążyć do prawd, tych bardzo osobistych, których raczej nie nauczymy się z telewizora. Musimy wiedzieć czym one są. A przynajmniej muszę ja.

Sekretem uniwersalności powieści jest prowincjonalizm. Nie otwieraj okna i nie kochaj się z całym światem. Odkąd narodziło się opowiadanie i powieść, wszystkie arcydzieła literackie obsesyjnie skupiają się na wąskich społecznościach, tych Emmy Bovary czy Leopolda Blooma, o których większość czytelników nie wie zbyt wiele. Nauczą się o nich. Ci czytelnicy się nauczą. Pisarz jest przede wszystkim nauczycielem.

Kiedy uczę pisarstwa kreatywnego, moje lekcje dotyczą przede wszystkim towarzyskości. Błagam, błagam, błagam, zadbaj o to, żeby zaciekawić czytelnika, i idź do diabła. Dla młodych ludzi to bardzo wygodne dictum, bariera między nimi a miejscem, do którego chcą dotrzeć najszybciej, jak się da.

Pozdrowienia,
Kurt Vonnegut



[w: „Kurt Vonnegut. Listy”, opracowanie i wstęp Dan Wakefield, Wydawnicywo Albatros, str. 463]

8 komentarzy:

  1. Widć po tym fragmencie wiele pracy przede mną :P

    OdpowiedzUsuń
  2. Pisarstwo to ciężkie zajęcie... nawet jak ktoś ma talent ;)

    OdpowiedzUsuń
  3. Mądrze prawi, tylko z tymi kursami pisarstwa kreatywnego... Eh, szkoda gadać. Jakby istniało jakieś inne niż kreatywne.

    OdpowiedzUsuń
  4. "Pisarz jest przede wszystkim nauczycielem." Dobrze powiedziane (napisane?) :)

    OdpowiedzUsuń
  5. Oczywiście, że istnieje pisarstwo, które z kreatywnością nic wspólnego nie ma. Co widać w rodzimej literaturze. Plagiat goni plagiat. Nuda goni nudę. Klepanie o pupie Mańki i bicie piany zalewa czytelnicze oczy. Ach! Jak tęskno za dziewiętnastym wiekiem, w którym nie istniały dwa podobne zjawiska. Wszyscy się od siebie różnili, każdy własny styl posiadał? A teraz co? "Obietnica Łucji", której jako jedyna - chyba? - dam tak po tyłku, jak w moim najgłębszym przekonaniu na to zasługuje. Festiwal grafomanii, aż piszczy. Takie to kreatywne pisarstwo. Kurt w jednym ze swoich wykładów i w którejś z knig, ale sobie teraz nie przypomnę, cały w rodzinnym domu został ("Tabakiera..."?) dał bardzo dobry przepis na takie właśnie twórcze pisarstwo. Gdyby się literaci do tego stosowało nie powstawałyby palimpsesty kopii. PS Wybaczcie błędy, jeśli są, nie mogę odczytać własnego tekstu przez tę przeklętą lupę.

    OdpowiedzUsuń
  6. Ach, twórczość pana Kurta poznałem dopiero niedawno i to za sprawą tylko jednej powieści, ale ów jegomość wywarł na mnie b. duże wrażenie. Ten krótki fragment, który przytoczyłaś pokazuje, że Vonnegut oprócz świetnego warsztatu pisarskiego odznaczał się też sporą inteligencją. Szczególnie podoba mi się ta teza o prowincjonalizmie, chociaż kłóci się to choćby z refleksjami Uniłowskiego, zawartymi w "Wspólnym pokoju", gdzie wspominano, że polska literatura nie jest się w stanie przebić na świecie z uwagi na specyficzny klimat polityczny panujący w naszym kraju, uniemożliwiający złapanie odpowiedniego kontekstu, itd., itp.

    OdpowiedzUsuń
  7. Kurt i jego twórczość to jedne z moich największych wyrzutów sumienia, a co do jego rad... cóż... bycie pisarką mi raczej nie grozi. ;)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Tego nie bądź taka pewna, może pewnego dnia... No cóż, rady mistrza rozumiem szerzej, nie tylko jako wskazówki dla przyszłych pisarzy. Dla wszystkich, którzy piszą. Artykuły, recenzje, nawet listy prywatne. Powinniśmy pisać tak, żeby zaciekawić swojego czytelnika. To akurat masz we krwi:)

      Usuń