wtorek, 29 września 2015

Czechow i Kraszewski - skojarzenia





"Noc. Niańka War'ka, trzynastoletnia dziewczynka, kołysze dziecko w kolebce i ledwo dosłyszalnie podśpiewuje:
A lulu, dzicię, a lulu
Stojała lipka na polu...
Przed świętym obrazem pali się zielona lampka; przez cały pokój przeciągnięty jest sznur, na którym wiszą pieluchy i duże, czarne spodnie. Lampka kładzie na suficie wielką zieloną plamę, a pieluchy i spodnie rzucają długie cienie na piec, na kołyskę, na War'kę... Kedy lampa zaczyna migotać, plama i cienie nabierają życia i poruszają się jak od wiatru. Duszno. Czuć kapuśniakiem i szewskim towarem.
Dziecko płacze. Dawno już ochrypło i zesłabło od płaczu, ale wciąż jeszcze krzyczy i nie wiadomo, kiedy się uspokoi. A War'ce chce się spać. Oczy jej się kleją, głowa ciąży, kark boli. Nie może poruszyć ani powiekami, ani wargami i zdaje się jej, że twarz jej zaschła i zdrewniała, że głowa zrobiła się maleńka niby główka od szpilki.
- A lulu, dzicię, a lulu - mruczy War'ka - dam ci kolibkę marmulu...
W piecu ćwierka świerszcz. W sąsiednim pokoju, za drzwiami, pochrapują gospodarz i czeladnik Afanasij...
Kołyska skrzypi smętnie. War'ka pomrukuje - i wszystko to zlewa się w nocną kołyszącą melodię, której tak słodko jest słuchać kładąc się do łóżka.
Teraz jednak ta muzyka tylko rozdrażnia i przygniata, bo naprowadza senność, a spać nie wolno; jeżeli War'ka nie daj Boże, zaśnie, to gospodarze ją zbiją.
Lampka migocze. Zielona plama i cienie zaczynają się poruszać, włażą w na pół przymknięte, znieruchomiałe oczy War'ki i w jej na poły śpiącym mózgu przybierają postać mglistych majaczeń."

- fragment opowiadania "Spać się chce" z książki: "Księżna Pani i inne opowiadania" Czechowa, Czytelnik, Warszawa 1956, str.111/112




Anton Pawłowicz Czechow - (1860-1904) rosyjski nowelista, dramatopisarz, klasyk literatury rosyjskiej. Mistrz małych form literackich przedstawiających obrazki obyczajowe, miniatury z życia społeczeństwa rosyjskiego i twórca dramatów oddających tragizm egzystencji przeciętnych ludzi. Do najsłynniejszych dramatów należą: "Wujaszek Wania", "Trzy siostry" i  "Wiśniowy sad". Najbardziej znane opowiadania m.in.: "Księżna Pani", "Śmierć urzędnika", "Kameleon", "Człowiek w futerale".

Józef Ignacy Kraszewski - (1812-1887) polski pisarz, publicysta, wydawca, historyk, działacz społeczny, autor 232 powieści (najwięcej wydanych książek i wierszy w historii literatury polskiej). W utworach diagnozował obraz współczesnego społeczeństwa, chętnie sięgał do narodowej przeszłości i do motywów ludowych. Jedną z najbardziej znanych książek jest "Stara baśń" rozpoczynająca cykl 29 powieści ukazujących historię Polski.

Kraszewski był wytrawnym podróżnikiem i twórcą literatury krajoznawczo-podróżniczej, w latach 40-ych XIX wieku publikował reportaże ze swoich podróży po Polesiu i Wołyniu; relacja z niej została wydana także w formie książkowej ("Wspomnienia Wołynia, Polesia i Litwy") - w Wilnie w 1840 roku. Wydanie paryskie z 1860 roku było ilustrowane szkicami wykonanymi przez pisarza. Kraszewski był malarzem i grafikiem, malował widoki akwarelowe oraz rysował portrety. Jego prace można oglądać m.in. w Muzeum Narodowym w Krakowie i Warszawie.

Zamieszczone szkice J.I. Kraszewskiego pochodzą z książki: "Józef Ignacy Kraszewski. Rysunki" autorstwa Agnieszki i Krzysztofa Czajkowskich, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Warszawa 2012

***
Kto zna opowiadania Czechowa, a zwłaszcza "Spać się chce" wie, że to moja mała prowokacja...




3 komentarze:

  1. Ha, uwielbiam te Twoje połączenia różnych aspektów sztuki. Przy okazji dowiedziałem się, że Kraszewski był także rysownikiem :)

    OdpowiedzUsuń
  2. Twoje skojarzenia sa genialne :) jesteś wielka :)

    OdpowiedzUsuń
  3. Ciekawe, czy pisarze spotkali się kiedyś.....
    Nie znałam Kraszewskiego od strony plastycznej. Ciekawa sprawa :)

    OdpowiedzUsuń